Dr. Eitan Bar

Als er één Hebreeuws woord is dat de wereld lijkt te kennen, dan is het ‘sjalom’. Het klinkt bij begroeting en afscheid, het wordt gezongen in synagogen, gefluisterd in gebeden, op spandoeken genaaid en verlangend uitgesproken. Meestal wordt het vertaald met ‘vrede’, maar dit raakt slechts de oppervlakte.

‘Sjalom’ is niet alleen de afwezigheid van conflicten. Het is de aanwezigheid van heelheid. Het is niet alleen een wapenstilstand tussen vijanden. Het is het herstel van harmonie - in onszelf, met elkaar, met de schepping en met God. Het spreekt van integratie waar verdeeldheid was, van herstel wat verscheurd was, van betaling wat verschuldigd was, van aanvulling wat ontbrak.

Met het woord ‘sjalom’ in de Hebreeuwse Bijbel stappen we de wereld binnen zoals die bedoeld was.

Sjalom - שלם

Eén bron, veel rivieren

Hebreeuws is een taal van wortels. De wortel van ‘sjalom’ - שלם - komt ook voor in woorden als ‘sjaleem’ (compleet, heel), ‘lesjaleem’ (betalen of vergoeden) en ‘moesjlam’ (volmaakt). In ‘sjalom’ verkeren, betekent ‘heel zijn’; niets ontbreekt, niets is gebroken. Het gaat niet alleen om emoties of omstandigheden - het gaat om een toestand, geestelijk, sociaal, economisch en fysiek. Daarom kan het woord ‘sjalom’ welzijn, voorspoed, veiligheid, gezondheid, harmonie en perfectie betekenen - en dat allemaal tegelijk.
We zien deze uitwaaierende betekenis in de manier waarop de Bijbel ‘sjalom’ gebruikt. In Richteren 6:24 noemt Gideon het altaar dat hij opgericht heeft ‘YHWH sjalom’ – ‘De Heere is vrede’. Niet alleen de brenger van vrede maar de vrede, de heelheid zelf; de bron waaruit alle harmonie vloeit.
Als we elkaar dus groeten met ‘sjalom’, zeggen we niet alleen: Ik hoop dat het goed met je gaat. We zeggen: Moge je heel zijn. Moge je zijn zoals je bedoeld bent.

Wanneer vrede een persoon wordt

In het leven en de bediening van Jezus neemt ‘sjalom’ vlees en bloed aan. Hij leerde niet alleen vrede, Hij belichaamde het ook. Hij sprak niet alleen vergeving uit, Hij werd verzoening. De breuk tussen God en de mensheid - Híj stapte erin. Niet als een strijder die uit was op vernietiging, maar als een lijdende dienaar die ónze wonden droeg om óns heel te maken.
Jesaja profeteerde het duidelijk: “Hij is om onze overtredingen verwond, om onze ongerechtigheden verbrijzeld. De straf die ons de vrede aanbrengt, was op Hem, en door Zijn striemen is er voor ons genezing gekomen.” - Jesaja 53:5
Jezus is niet alleen de ‘Vredevorst’ in poëtische zin. Hij is degene die de oorspronkelijke harmonie van het universum herstelt. Hij betaalt de schuld (lesjaleem) die niemand anders kon betalen. Hij vergeeft, verzoent en voltooit. In Hem ontvouwt zich de volle betekenis en kracht van ‘sjalom’ - niet als een abstract principe, maar als een levende werkelijkheid.

Vrede begint met verzoening

Ware sjalom wordt niet van buitenaf opgelegd. Het begint diep van binnen, waar de menselijke ziel genade ontmoet. Jezus kwam niet om een boze God tevreden te stellen. Hij kwam het ware gezicht van God onthullen - een Vader die naar verloren kinderen toe rent, die zeventig keer zeven keer vergeeft, die Zijn eigen leven opgeeft voor vijanden.
Toen Christus ons met God verzoende, bracht Hij niet de goddelijke toorn tot bedaren. Jezus stierf niet om Gods gezindheid jegens ons te veranderen maar om onze gezindheid jegens God te veranderen. Dit is de ergernis van de goddelijke liefde: dat Christus ons omarmde toen wij nog vijanden waren. En in die omhelzing werden we heel, ‘sjaleem’, gemaakt.

Sjalom als manier van leven

Het koninkrijk van God wordt niet gebouwd op de ruïnes van de vijanden ervan. Het wordt gebouwd overal waar liefde herstelt wat haat heeft gebroken. Romeinen 14:17 herinnert ons eraan: Want het Koninkrijk Gods is geen kwestie van eten en drinken, maar van gerechtigheid, vrede, en vreugde in de Heilige Geest.
Een dergelijke vrede verandert alles. Het bepaalt hoe we omgaan met conflicten, hoe we vergeven, hoe we het kwaad weerstaan in plaats van zelf kwaadaardig te worden. Het verandert de manier waarop we kinderen opvoeden, de waarheid spreken en bidden voor onze vijanden. Sjalom is niet alleen iets dat we ontvangen. Het is óók onze roeping om vrede uit te dragen.

Voor alle duidelijkheid: dit is geen oproep tot naïef pacifisme. De wereld is gebroken. Het kwaad bestaat. Soms moet geweld worden gebruikt om onschuldigen te beschermen, chaos te beteugelen en gerechtigheid te handhaven. De Schrift erkent het werk van politieagenten, soldaten en rechters.

Kosmische vrede

De Bijbelse sjalom beperkt zich niet tot innerlijke of intermenselijke vrede. Het omvat uiteindelijk de hele schepping. Jesaja’s profetie spreekt over een tijd waarin de wolf bij het lam zal wonen en de aarde vol zal zijn van de kennis van de Heer. - Jesaja 11:6-9
Het boek Openbaring spreekt van een vernieuwde hemel en aarde, de tranen weggeveegd en de dood weggedaan. Het eind van het verhaal is geen vernietiging maar herstel, het paradijs, genezing, een verzoende schepping. Een kosmische harmonie, waar elke breuk is geheeld, elk onrecht teruggedraaid en elk schepsel leeft overeenkomstig het hart van de Schepper.

Vandaag in sjalom leven

Wat betekent het vandaag om in sjalom te leven? Het betekent dat we heelheid nastreven:
In onze relatie met God, door nederigheid en vertrouwen. In onze relatie met vijanden, door vergeving, mededogen en moed. In onze relatie met onszelf, door schaamte af te wijzen en genade te omarmen. In onze relatie met de schepping, door zorg te dragen in plaats van alleen maar te consumeren.
We worden vredestichters, niet alleen maar vredewensers. Vrede stichten is vaak pijnlijk. Het betekent conflicten tegemoet treden met genezing, in plaats van met wapens. Het betekent verkeerd begrepen worden. Het betekent beledigingen incasseren zonder wraak te nemen. Het betekent tussen vijanden in gaan staan en zeggen: “Het kan ook anders.”
Jezus zei: “Zalig zijn de vredestichters, want zij zullen kinderen van God genoemd worden.” Dat is onze roeping!

De Vredevorst regeert nog steeds

Israël en het Midden-Oosten zijn in opschudding door oorlog en verdeeldheid. Maar het was precies hier dat Jezus sprak: “Vrede laat ik bij jullie achter, mijn vrede geef ik jullie.” - Johannes 14:27 Zijn vrede is geworteld in verzoening, in goddelijke liefde die niet loslaat. Als we leren om in die vrede te wandelen, om in die heelheid te wonen en om dat herstel uit te breiden naar anderen, worden we ambassadeurs van sjalom - partners in de genezing van de wereld.

Bron: Dr. Eitan Bar

Dr. Eitan Bar (1984, Tel Aviv) is een Israëlisch-Joodse volgeling van Jezus, zoals hij zichzelf beschrijft. Hij heeft diverse boeken geschreven waaronder ‘Lost in translation’ - 15 Hebreeuwse woorden die niet betekenen wat u zou denken.

Dit artikel is afkomstig uit het maandblad Hadderech van september 2025